శివనామంతో సోమవారం… గౌరీ ఆరాధనతో మంగళవారం… లక్ష్మీ పూజలతో శుక్రవారం… వ్రతాలు, నోములు, పండుగలతో ప్రతి ఇల్లూ ఆధ్యాత్మిక శోభను సంతరించుకునే పవిత్ర మాసం శ్రావణం. ఇంతకీ ఈ మాసానికి అంతటి విశిష్టత ఎందుకు?

గుమ్మానికి పచ్చని మామిడి తోరణాలు… పూజగదిలో దీపకాంతులు… పసుపు, కుంకుమలతో కళకళలాడే పేరంటాలు… ఆలయాల్లో అభిషేకాలు… ఇంటింటా నోములు, వ్రతాలు…

శ్రావణం వచ్చిందంటే తెలుగు లోగిళ్లలోనే కాదు… మనసుల్లోనూ ఓ ఆధ్యాత్మిక సందడి మొదలవుతుంది.

వర్షపు చినుకులతో ప్రకృతి పచ్చని శోభను సంతరించుకుంటే… పూజలు, పండుగలు, వ్రతాలతో ఇళ్లు భక్తి పరిమళాన్ని నింపుకుంటాయి.

అందుకే శ్రావణం క్యాలెండర్‌లో వచ్చే మరో మాసం మాత్రమే కాదు. భక్తి, నియమం, కుటుంబం, సంప్రదాయం… అన్నింటినీ ఒకచోట చేర్చే పవిత్ర కాలం.

శ్రవణ నక్షత్రంతో ముడిపడిన మాసం

చాంద్రమానం ప్రకారం తెలుగు సంవత్సరంలో శ్రావణం ఐదవ మాసం. పౌర్ణమి సమయంలో చంద్రుడు శ్రవణ నక్షత్రానికి సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఈ మాసానికి ‘శ్రావణం’ అనే పేరు వచ్చినట్లు సంప్రదాయ వివరణ ఉంది.

వర్ష ఋతువులో వచ్చే ఈ మాసానికి భారతీయ ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానంలో ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పడింది.

ప్రకృతి కొత్త అందాలను సంతరించుకునే ఈ కాలంలోనే దేవతారాధన, వ్రతాలు, నోములు, పండుగలు ఎక్కువగా కనిపించడం శ్రావణ ప్రత్యేకత.

రోజుకో ఆరాధన… ఇంటింటా భక్తి పరిమళం

శ్రావణం అనగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది పూజలు, వ్రతాలే.

అయితే నెలలో ఒక ప్రత్యేకమైన రోజు మాత్రమే కాదు… వారంలో ఒక్కో రోజుకు ఒక్కో ఆరాధనా సంప్రదాయం కనిపించడం శ్రావణ మాసానికి మరింత ప్రత్యేకతను తెస్తుంది.

సోమవారం… శంభో శంకర!

శ్రావణ సోమవారాల్లో పరమేశ్వరుడి ఆరాధనకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.

శివాలయాల్లో అభిషేకాలు, అర్చనలు… ఇళ్లలో శివపూజ, దీపారాధన… కొందరు భక్తులు ఉపవాసం లేదా నియమాన్ని పాటించడం వంటి సంప్రదాయాలు కనిపిస్తాయి.

“ఓం నమః శివాయ” అంటూ శివనామస్మరణతో శ్రావణ సోమవారం భక్తిమయంగా సాగుతుంది.

మంగళవారం… మంగళగౌరీకి మంగళహారతి

శ్రావణ మంగళవారాల్లో గౌరీదేవిని ఆరాధించే మంగళగౌరీ వ్రతానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

ముఖ్యంగా వివాహిత మహిళలు కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం అమ్మవారిని పూజించడం, నోము ఆచరించడం వంటి పద్ధతులను పాటిస్తుంటారు.

పసుపు, కుంకుమ… పూలు, దీపాలు… అమ్మవారి ఆరాధనతో మంగళవారాలు ప్రత్యేక శోభను సంతరించుకుంటాయి.

శుక్రవారం… శ్రీమహాలక్ష్మికి స్వాగతం

శ్రావణ శుక్రవారం వచ్చిందంటే తెలుగు లోగిళ్లలో ప్రత్యేక సందడి.

ఇంటిని శుభ్రంగా అలంకరించడం… గుమ్మానికి తోరణాలు కట్టడం… పూజగదిని పూలతో తీర్చిదిద్దడం… లక్ష్మీదేవికి దీపారాధన చేయడం… పేరంటాలు…

కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం విధానాలు మారినా శ్రీమహాలక్ష్మి ఆరాధన శ్రావణ శుక్రవారాల ప్రధాన ఆకర్షణగా కనిపిస్తుంది.

వరలక్ష్మీ వ్రతం కూడా శ్రావణ మాసంతో ముడిపడిన ముఖ్యమైన ఆరాధనా సంప్రదాయాల్లో ఒకటి.

గమనిక: పూజలు, వ్రతాల విధానాలు ప్రాంతం, కుటుంబ సంప్రదాయం, ఆచారాన్ని బట్టి మారవచ్చు. ఒక ప్రాంతంలో పాటించే విధానమే అందరికీ తప్పనిసరి అని భావించాల్సిన అవసరం లేదు.

వ్రతాలు… నోములు… పండుగల సందడి

శ్రావణం అంటే ఒకటి రెండు పూజలతో ముగిసిపోయే మాసం కాదు.

నాగపంచమి…
మంగళగౌరీ వ్రతాలు…
శ్రావణ సోమవారాలు…
వరలక్ష్మీ వ్రతం…
రాఖీ పౌర్ణమి…
ఉపాకర్మ…

ఇలా ఒక్కో ఆచారం వెనుక ఒక్కో సంప్రదాయం… ఒక్కో పండుగ వెనుక ఒక్కో కథ… ఒక్కో వ్రతం వెనుక ఒక్కో ఆధ్యాత్మిక భావన కనిపిస్తుంది.

అందుకే శ్రావణం నెలంతా ఆరాధనతో ముడిపడిన జీవన ప్రవాహంలా సాగుతుంది.

ఆచారమే కాదు… అంతరార్థమూ ఉంది!

మన సంప్రదాయాలను కేవలం…

“ఈ పూజ చేస్తే ఏమి వస్తుంది?”
“ఈ వ్రతం చేస్తే ఏ కోరిక తీరుతుంది?”

అనే కోణంలోనే చూడాల్సిన అవసరం లేదు.

వాటి వెనుక మరో అందమైన జీవన సందేశం కూడా కనిపిస్తుంది.

వ్రతం — ఒక నియమాన్ని పాటించడం.

పూజ — కొంత సమయం మనసును ఆరాధనపై నిలపడం.

దీపారాధన — ఇంట్లో ప్రశాంతమైన, పవిత్రమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడం.

పేరంటం — బంధువులు, స్నేహితులు కలుసుకోవడం.

పండుగ — కుటుంబమంతా కలిసి ఒక సంప్రదాయాన్ని తరువాతి తరానికి పరిచయం చేయడం.

ఈ కోణంలో చూస్తే శ్రావణం కేవలం భక్తికి మాత్రమే పరిమితం కాదు.

నియమం… కుటుంబ బంధం… ఆచారం… ఆనందం… ఆధ్యాత్మికత…

ఇవన్నీ కలిసిన భారతీయ జీవన విధానం అందులో కనిపిస్తుంది.

పచ్చని ప్రకృతి… పరవశించే భక్తి

వాన చినుకులతో తడిసిన నేల…

పచ్చదనంతో కళకళలాడే చెట్లు…

పూలు, పత్రాలు, పసుపు, కుంకుమలతో పూజామందిరం…

ప్రకృతి కొత్త అందాలను సంతరించుకునే వేళ శ్రావణం కూడా భక్తి భావాలతో పలకరిస్తుంది.

మన పూజల్లో ఉపయోగించే పూలు, పత్రాలు, పండ్లు, పసుపు వంటి ఎన్నో అంశాలు ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తుచేస్తాయి.

ప్రకృతి పచ్చదనం… ఇంట్లో పండుగ సందడి… మనసులో భక్తి భావం…

ఈ మూడింటి అందమైన కలయికే శ్రావణానికి ప్రత్యేకమైన శోభను తీసుకొస్తుంది.

తరాలు మారినా… తరగని సంప్రదాయం

కాలం మారింది.

జీవనశైలి మారింది.

ఉమ్మడి కుటుంబాలు తగ్గాయి. పూజలు, వ్రతాలకు కేటాయించే సమయం కూడా తగ్గిపోయి ఉండవచ్చు.

కానీ…

అమ్మ చేసిన పూజను చూస్తున్న కూతురు…

అమ్మమ్మ చెప్పిన వ్రత కథను ఆసక్తిగా వింటున్న మనవరాలు…

నాన్నతో కలిసి ఆలయానికి వెళ్లే చిన్నారి…

పండుగ రోజు కుటుంబమంతా కలిసి వెలిగించే దీపం…

ఇవే సంప్రదాయాన్ని ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి తీసుకెళ్లే చిన్న చిన్న వారధులు.

ఆచారాలు పుస్తకాల్లో మాత్రమే జీవించవు…
మనుషుల నుంచి మనుషులకు…
మనసుల నుంచి మనసులకు ప్రయాణిస్తాయి.

వాటి వెనుక ఉన్న భావాన్ని తెలుసుకుని ఆచరిస్తే సంప్రదాయం మరింత అర్థవంతమవుతుంది.

భక్తిని అనుభూతిగా… ఆచారాన్ని అవగాహనగా… సంప్రదాయాన్ని తరువాతి తరానికి అందించే వారధిగా మార్చుకోవడమే శ్రావణం మనకు గుర్తుచేసే అందమైన భారతీయత.

About Post Author